गोकुळ–एनडीडीबीची नवी योजना: जातिवंत म्हशींसाठी ४०,000 रुपयांपर्यंत अनुदान; कोल्हापूरमध्ये खरेदी केंद्रे सुरू

कोल्हापूरमध्ये खरेदी केंद्रे सुरू:कोल्हापूर जिल्हा दूध उत्पादक संघ (गोकुळ) आणि एनडीडीबी डेअरी सर्व्हिसेस यांनी एकत्रितपणे शेतकरी व दूध उत्पादकांसाठी जातिवंत म्हैस खरेदी सुलभ करण्याचा उपक्रम हाती घेतला असून, यासाठी दोन विशेष खरेदी केंद्रांना सुरुवात करण्यात आली आहे. या केंद्रांतून मुऱ्हा, सुधारित मुऱ्हा, मेहसाणा आणि जाफराबादी अशा उच्च प्रतीच्या म्हशींची उपलब्धता शेतकऱ्यांना स्थानिक पातळीवरच मिळू शकणार आहे.

कोठे सुरू झाली केंद्रे?

खरेदी सुविधा केर्ली (ता. करवीर) आणि लिंगनूर कसबा–नूल (ता. गडहिंग्लज) येथून उपलब्ध असून, या ठिकाणी शेतकऱ्यांना प्रत्यक्ष म्हैस पाहणी, दुभत्या म्हशींची तपासणी आणि प्राणी निवड करण्याची संधी मिळते.

४०,000 रुपयांचे टप्प्याटप्प्याने अनुदान — कसे मिळते?

या उपक्रमांतर्गत म्हैस खरेदी करणाऱ्या दूध उत्पादकांना सरकारकडून व संघाकडून मिळून ४० हजार रुपयांचे अनुदान देण्यात येते. हे अनुदान खालीलप्रमाणे टप्प्याटप्प्याने वितरित होते:

खरेदीवेळी वाहतूक सहाय्य – सुमारे ₹5,000
म्हैस गाभण होऊन वासरू झाल्यावर – सुमारे ₹15,000
तीन वर्षे पूर्ण झाल्यावर – उर्वरित ₹20,000

यामुळे शेतकऱ्यांचा आर्थिक भार कमी होतो आणि जातिवंत म्हशी सहज उपलब्ध होतात.

अंदाजे बाजारभाव: कोणत्या जातीस किती दर?

म्हैस जाती	अंदाजे किंमत
मुऱ्हा (8–10 लिटर क्षमतेची)	₹1.24 लाख आसपास
मुऱ्हा (15–16 लिटर क्षमतेची)	₹1.44 लाखपर्यंत
सुधारित मुऱ्हा	₹1.01–1.15 लाख
मेहसाणा / जाफराबादी	₹1.12–1.48 लाख

हे दर प्राणीची दुधक्षमता, वय, आरोग्य आणि जातीवर अवलंबून बदलतात.

म्हैस खरेदी करण्यासाठी आवश्यक अटी

प्राण्याची प्रत्यक्ष पाहणी व दूध तपासणी अनिवार्य.
संबंधित दूध संघटनेच्या लेटरहेडवरून उत्पादकाचे नाव देऊन पूर्व मंजुरी घेणे आवश्यक.
मंजुरी प्रत, पशुसंवर्धन विभागाकडे सादर करणे.
खरेदी प्रक्रियेची नोंद गोकुळ–एनडीडीबी रजिस्टरमध्ये करणे.

शेतकऱ्यांना मिळणारे अतिरिक्त फायदे

परराज्यात जाण्याचा खर्च आणि धोका मोठ्या प्रमाणात कमी.
उच्च गुणवत्तेच्या दुभत्या म्हशी स्थानिक पातळीवर उपलब्ध.
दूध विक्री दर वाढल्यामुळे (अलीकडे गोकुळने १ रुपयांची वाढ केली आहे)
– दुधातून होणारा नफा वाढण्यास मदत.
प्राण्यांच्या आरोग्य तपासणी, लसीकरण इत्यादी सुविधा संघाद्वारे उपलब्ध.