२५ पिकांसाठी १८४ नवीन वाण मंजूर | हवामान बदलाच्या पार्श्वभूमीवर शेतकऱ्यांसाठी दिलासादायक निर्णय

२५ पिकांसाठी १८४ नवीन वाण मंजूर | हवामान बदलाच्या पार्श्वभूमीवर शेतकऱ्यांसाठी दिलासादायक निर्णय

२५ पिकांसाठी १८४ नवीन वाण मंजूर:भारतीय शेती सध्या हवामान बदल, कीड-रोगांचा वाढता प्रादुर्भाव आणि उत्पादन खर्च अशा अनेक अडचणींना सामोरे जात आहे. या पार्श्वभूमीवर केंद्र सरकारने शेतकऱ्यांसाठी एक महत्त्वाचा निर्णय घेत २५ प्रमुख पिकांचे तब्बल १८४ नवीन सुधारित वाण जारी केले आहेत.

हे सर्व वाण अधिक उत्पादन देणारे, हवामान सहनशील आणि रोग-कीड प्रतिरोधक असल्यामुळे येत्या काळात शेती उत्पादनात स्थैर्य येण्याची अपेक्षा आहे.

नवीन वाणांचा तपशील : कोणत्या पिकासाठी किती वाण?

केंद्र सरकारने अधिसूचित केलेले १८४ वाण विविध पिकांसाठी असून त्यांचे वर्गीकरण पुढीलप्रमाणे आहे :

• तृणधान्ये – १२२ वाण

  • यामध्ये सुमारे ६० भाताचे वाण समाविष्ट

• कडधान्ये – ६ वाण

• तेलबिया – १३ वाण

• चारा पिके – ११ वाण

• ऊस – ६ वाण

• कापूस – २४ वाण

  • यापैकी २२ बीटी कापूस वाण

• ज्यूट – १ वाण

• तंबाखू – १ वाण

या विविध वाणांमुळे देशातील वेगवेगळ्या हवामान क्षेत्रांतील शेतकऱ्यांना थेट फायदा होणार आहे.

नव्या वाणांची ठळक वैशिष्ट्ये

या वाणांची निर्मिती केवळ उत्पादन वाढीसाठी न करता टिकाऊ व शाश्वत शेती लक्षात घेऊन करण्यात आली आहे.

🌦️ हवामान बदलांना तोंड देणारे

• दुष्काळ, अतिवृष्टी, उष्णतेचा ताण आणि थंडीचा परिणाम कमी

• बदलत्या वातावरणातही स्थिर उत्पादन

🦠 रोग व कीड प्रतिकारशक्ती

• प्रमुख रोग आणि किडींविरुद्ध नैसर्गिक प्रतिकार

• फवारणीचा खर्च कमी होण्याची शक्यता

🌾 जास्त उत्पादन क्षमता

• पारंपरिक वाणांच्या तुलनेत अधिक उत्पन्न

• प्रति हेक्टर/एकर उत्पादनात वाढ

🌱 सेंद्रिय शेतीसाठी उपयुक्त

• कमी रासायनिक खत व औषधांमध्ये चांगले परिणाम

• नैसर्गिक व सेंद्रिय शेतीला प्रोत्साहन

वाणांचा विकास कसा झाला?

हे सर्व वाण भारतीय कृषी संशोधन परिषद (ICAR), राज्य व केंद्रीय कृषी विद्यापीठे तसेच काही खासगी बियाणे कंपन्यांच्या सहकार्याने विकसित करण्यात आले आहेत.

संशोधन करताना पुढील बाबी विचारात घेतल्या गेल्या :

• हवामान बदलाचा परिणाम

• क्षारपड व कमी सुपीक जमीन

• पाण्याची टंचाई

• जैविक व अजैविक ताण

यामुळे हे वाण दीर्घकालीन शेतीसाठी उपयुक्त ठरणार आहेत.

शेतकऱ्यांना काय मिळणार फायदा?

या नव्या वाणांमुळे शेतकऱ्यांना अनेक पातळ्यांवर लाभ होणार आहे :

• ✔️ उत्पादनात वाढ होऊन उत्पन्न वाढीस मदत

• ✔️ कीटकनाशक व औषधांवरील खर्चात बचत

• ✔️ हवामान जोखीम कमी

• ✔️ सेंद्रिय शेतीसाठी अधिक संधी

• ✔️ शेती अधिक टिकाऊ व फायदेशीर

कृषी मंत्रालयाने हे वाण लवकरात लवकर शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचवण्याचे निर्देश संबंधित यंत्रणांना दिले आहेत.

भारतातील वाण विकासाचा आढावा

भारतामध्ये पीक वाण संशोधनाची दीर्घ परंपरा आहे.

• १९६९ पासून आजपर्यंत

  • एकूण ७,२०५ पीक वाण अधिकृतरीत्या अधिसूचित

• यापैकी

  • ३,२३६ उच्च उत्पादनक्षम वाणांना मंजुरी

  • ही मंजुरी सध्याच्या केंद्र सरकारच्या कार्यकाळात देण्यात आली आहे

यातून कृषी संशोधनाला दिलेले महत्त्व स्पष्ट होते.

हे पण वाचा खत अनुदान व्यवस्थेत मोठी क्रांती : केंद्र सरकारची एकत्रित e-बिल प्रणाली कार्यान्वित