नाशिकमध्ये बिबट्या–मानव संघर्ष टाळण्यासाठी ₹16 कोटींचा कृती आराखडा

नाशिकमध्ये बिबट्या–मानव संघर्ष:नाशिक जिल्ह्यात बिबट्यांच्या वाढत्या उपस्थितीमुळे निर्माण होणारा मानव-वन्यजीव संघर्ष कमी करण्यासाठी वन विभागाने ₹16 कोटींचा एकात्मिक कृती आराखडा तयार केला आहे. या आराखड्यानुसार संपूर्ण जिल्ह्याचे वैज्ञानिक पद्धतीने वर्गीकरण करून उच्च व मध्यम धोका क्षेत्रांमध्ये टप्प्याटप्प्याने उपाययोजना राबवण्यात येणार आहेत.

धोका क्षेत्रांचे वैज्ञानिक वर्गीकरण

वन विभागाने नाशिक जिल्ह्यातील बिबट्या हालचाली लक्षात घेऊन भागांचे वर्गीकरण केले आहे:

उच्च धोका क्षेत्र – वारंवार बिबट्या दिसणारे व मानववस्ती जवळील भाग
मध्यम धोका क्षेत्र – अधूनमधून हालचाल असलेले ग्रामीण व वनसीमावर्ती भाग

या वर्गीकरणाच्या आधारे उपाययोजना ठरवण्यात आल्या आहेत.

आराखड्यातील महत्त्वाचे उपाय

उच्च धोका क्षेत्रांत

अत्याधुनिक देखरेख व निरीक्षण यंत्रणा
Rapid Response Team (RRT) ची तैनाती
बिबट्यांच्या हालचालींवर सतत नजर ठेवण्याची व्यवस्था

मध्यम धोका क्षेत्रांत

प्रतिबंधात्मक उपाययोजना
नागरिकांसाठी जनजागृती मोहिमा
खबरदारी व सुरक्षिततेबाबत सूचना व प्रशिक्षण

जखमी बिबट्यांसाठी विशेष व्यवस्था

जखमी किंवा आजारी बिबट्यांसाठी उपचार व बचाव केंद्र
उपचारानंतर नैसर्गिक अधिवासात पुनर्वसन
अफवा, भीती व गैरसमज दूर करण्यासाठी जागृती कार्यक्रम

संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यान मॉडेलचा अवलंब

मुंबईतील संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यानात यशस्वी ठरलेले बिबट्या व्यवस्थापन मॉडेल नाशिकमध्ये राबवण्यात येणार आहे.
या आराखड्याला जिल्हाधिकारी आयुष प्रसाद आणि मुख्य वनसंरक्षक जी. मल्लिकार्जुन यांच्या बैठकीत अंतिम स्वरूप देण्यात आले.

प्रशासनाचा स्पष्ट उद्देश “बिबट्यामुक्त नाशिक” नव्हे, तर “बिबट्या संघर्षमुक्त नाशिक” घडवण्याचा आहे.