आम आदमी विमा योजना (AABY): भूमिहीन मजुरांसाठी कमी प्रीमियममध्ये जीवन-अपघात संरक्षण व शिष्यवृत्ती
आम आदमी विमा योजना:ग्रामीण भागातील भूमिहीन मजूर कुटुंबांसाठी आम आदमी विमा योजना (AABY) ही सरकारची महत्त्वाची सामाजिक सुरक्षा योजना आहे. अत्यल्प प्रीमियममध्ये जीवन व अपघात विमा संरक्षणासोबतच मुलांच्या शिक्षणासाठी शिष्यवृत्ती देणे हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे.
योजना नेमकी काय देते?
आम आदमी विमा योजना अंतर्गत १८ ते ५९ वयोगटातील ग्रामीण भूमिहीन मजुरांना विमा संरक्षण दिले जाते. विमाधारकाचा नैसर्गिक मृत्यू, अपघाती मृत्यू किंवा कायमस्वरूपी अपंगत्व झाल्यास कुटुंबाला आर्थिक मदत मिळते. याशिवाय ९वी ते १२वीत शिकणाऱ्या मुलांसाठी शिष्यवृत्तीची तरतूद आहे.
प्रीमियम आणि विमा संरक्षण
- वार्षिक प्रीमियम: फक्त ₹200
- सब्सिडी: 50% केंद्र सरकार व 50% राज्य/नोडल एजन्सीकडून
- नैसर्गिक मृत्यू: ₹30,000
- अपघाती मृत्यू / कायमस्वरूपी पूर्ण अपंगत्व: ₹75,000
- आंशिक अपंगत्व (एक डोळा/एक अवयव): सुमारे ₹37,500
कमी प्रीमियममुळे गरीब मजूर कुटुंबांवर कोणताही आर्थिक ताण येत नाही.
मुलांसाठी शिष्यवृत्ती
विमाधारकाच्या कुटुंबातील जास्तीत जास्त दोन मुले ९वी ते १२वीत शिकत असतील तर:
- ₹100 प्रतिमाह प्रति मूल
- सहामाही पद्धतीने (१ जुलै व १ जानेवारी रोजी ₹600 चे दोन हप्ते)
यामुळे शिक्षणाचा काही खर्च भागवण्यास मदत होते.
पात्रता निकष
- महाराष्ट्रातील ग्रामीण भागातील रहिवासी
- वय १८ ते ५९ वर्षे
- भूमिहीन मजूर (स्वतःची शेती जमीन नसलेली कुटुंबे)
आवश्यक कागदपत्रे
- आधार कार्ड / वयाचा पुरावा
- पत्त्याचा पुरावा
- भूमिहीनतेचा दाखला
- उत्पन्न प्रमाणपत्र किंवा BPL पुरावा
- पासपोर्ट साईज फोटो
अर्ज कसा करायचा?
अर्जाचे फॉर्म तहसील कार्यालय, जिल्हाधिकारी कार्यालय, ग्रामसेवक/तलाठी किंवा स्थानिक नोडल एजन्सीकडे उपलब्ध असतात. फॉर्म भरून आवश्यक कागदपत्रांसह सादर करावा. अर्जानंतर पावती (Acknowledgement) घेणे महत्त्वाचे आहे. भविष्यात क्लेम किंवा शिष्यवृत्तीसाठी ही पावती उपयुक्त ठरते.
योजनेचे महत्त्व
आम आदमी विमा योजना ही ग्रामीण भूमिहीन मजुरांसाठी आर्थिक सुरक्षा, अपघात संरक्षण आणि शिक्षण सहाय्य देणारी सर्वसमावेशक योजना आहे. अल्प उत्पन्न असलेल्या कुटुंबांसाठी ही योजना संकटाच्या काळात मोठा आधार ठरते.
