उजाड माळरानावर थायलंड फणसाची यशस्वी बाग | जयकर साळुंखेंची प्रेरणादायी कथा
उजाड माळरानावर थायलंड फणसाची यशस्वी बाग:सामान्यतः माळरान म्हणजे कमी पाणी, खडकाळ जमीन आणि मर्यादित शेती शक्यता असा समज असतो. मात्र सांगली जिल्ह्यातील कमळापूर (ता. खानापूर) येथील शेतकरी जयकर हणमंत साळुंखे यांनी हा समज बदलून दाखवला आहे. त्यांनी उजाड व खडकाळ जमिनीत थायलंड जातीच्या फणसाची लागवड करून दुष्काळी भागातही शाश्वत आणि नियमित उत्पन्न मिळवण्याचा मार्ग शोधला आहे.
व्यवसायातून शेतीकडे वळण
पूर्वी सोने-चांदी गलाई व्यवसायात कार्यरत असलेल्या साळुंखे यांना परिसरात जलसिंचन योजना उपलब्ध झाल्यानंतर शेतीतील संधी जाणवू लागल्या. पारंपरिक शेतीपेक्षा वेगळं काहीतरी करण्याच्या उद्देशाने त्यांनी आधुनिक बागायती शेतीकडे वाटचाल केली. अनेक प्रयोगांनंतर थायलंड फणसाची निवड करत त्यांनी माळरानावर फळबाग उभारण्याचा धाडसी निर्णय घेतला.
नियोजनबद्ध लागवड व आंतरपीक
साळुंखे यांनी कोलकात्यातून आणलेल्या थायलंड जातीच्या सुमारे १,३०० फणसाच्या रोपांची लागवड केली आहे. पहिल्या तीन एकर क्षेत्रात झाडांमध्ये १५ फूट अंतर ठेवण्यात आले, तर उर्वरित अडीच एकरांत १० फूट अंतर ठेवून लागवड करण्यात आली. फणसाच्या झाडांमधील मोकळ्या जागेत पेरू आणि देशी केळीचे आंतरपीक घेतल्यामुळे उत्पन्नाचे अतिरिक्त स्रोत निर्माण झाले आहेत.
कमी कालावधीत भरघोस उत्पादन
थायलंड फणसाची खासियत म्हणजे कमी कालावधीत फळधारणा. लागवडीनंतर अवघ्या दीड वर्षांत फळे येण्यास सुरुवात झाली. पहिल्याच तोडणीत प्रत्येक झाडापासून सरासरी ५० फणस मिळाले. तीन वर्षांच्या कालावधीत उत्पादन वाढत प्रति झाड २५० ते ३०० फळांपर्यंत पोहोचले. विशेष म्हणजे या झाडांपासून वर्षातील सुमारे आठ महिने सातत्याने उत्पादन मिळते.
बाजारपेठेतील मागणी व दर
या थायलंड फणसाची चव अतिशय गोड आणि दर्जेदार असून, कच्चा फणस भाजीसाठी तर पिकलेला फणस फळ म्हणून मोठ्या शहरांमध्ये मागणीला आहे. विशेषतः मुंबई बाजारात या फणसाला २० रुपयांपासून ६०–७० रुपये प्रती किलोपर्यंत दर मिळत असल्याने हा प्रयोग आर्थिकदृष्ट्या फायदेशीर ठरत आहे.
दुष्काळी भागातील शेतकऱ्यांसाठी संदेश
इस्राईल पद्धतीने सिंचन, योग्य अंतर लागवड आणि आंतरपीक यांचा वापर करून जयकर साळुंखे यांनी माळरानातही यशस्वी फळबाग उभारली आहे. पारंपरिक पिकांना मिळणारा कमी भाव आणि वाढता खर्च पाहता शेतकऱ्यांनी आधुनिक बागायती, पर्यायी फळपिके आणि नावीन्यपूर्ण प्रयोग स्वीकारावेत, असा प्रेरणादायी संदेश त्यांच्या यशोगाथेतून मिळतो.
हे पण वाचा कमी खर्चात जास्त फायदा देणारी उन्हाळी मूग लागवड | शेतकऱ्यांसाठी आर्थिक आधार
